چند سالی بیش نیست که روز 14 فوریه در تقویم جوانان ایرانی روز ویژه ای شده است . خصوصیتی که روزهای ملی و سنتی ما در همان تقویم ها از آن بی بهره اند . سـده ، مهرگان ، تیرگان و ... شاید برای خیلی ها نام های غریبه ای باشند اما از هر بچه مدرسه ای سوال کنی میداند که در قرن سوم میلادی که مطابق میشود با اوایل امپراتوری ساسانی در ایران در روم باستان فرمانروایی بوده به نام کلودیس دوم که عقاید عجیبی داشته است از جمله این که سربازی خوب خواهد جنگید که مجرد باشد از این رو ازدواج را برای سربازان امپراتوری روم قدغن می کند . کلودیوس به قدری بی رحم و فرمانش به اندازه ای قاطع بود که هیچ کس جرات کمک به ازدواج سربازان را نداشت اما کشیشی به نام والنتـیوس (والنتاین ) مخفیانه عقد سربازان رومی را با دختران محبوبشان جاری می کرد . کلودیوس دوم از این جریان خبردار می شود و دستور میدهد که والنتاین را به زندان بیندازند . والنتاین در زندان زندان عاشق دختران زندانبان می شود . سرانجام کشیش به جرم جاری کردن عقد با قلبی عاشق اعدام می شود بنابراین او را به عنوان فدایی راه عشق می دانند و از آن زمان نماد و سمبلی برای عشق می شود .
اما کمتر کسی است که بداند در ایران باستان ولنتاین به چه معناست چون رومیان از سه قرن پس از میلاد روزی موسوم به روز عشق برایشان وجود داشته است و حالا ما ایرانیان به پشتیبانی از آنها این سنت را در کشور خود ادامه داده ایم .
جالب است بدانید که این روز در تقویم جدید ایرانی دقیقا مصادف است با 29 بهمن ، یعنی تنها سه روز پس از ولنتاین فرنگی . این روز «سپندارمذگان » یا « اسفندارمذگان » نام داشته است . فلسفه بزرگداشت این روز به عنوان « روز عشق » به این صورت بوده است که در ایران باستان هر ماه را 30 روز حساب می کردند و علاوه بر اینکه ماه ها اسم داشتند ، هر یک از روزهای ماه نیز یک نام داشتند . به عنوان مثال روز اول « روز اهورامزدا» روز دوم ، روز بهمن ( سلامت ، اندیشه ) که نخستین صفت خداوند است ، روز سوم اردیبهشت ماه یعنی « بهتـرین راستی و پاکـی » که بـاز از صفـات خـداوند اسـت ، روز چهارم شهـریور مـاه یعنـی « شاهی و فرمانروایی آرمانی » که خاص خداوند است و روز پنجم « سپندارمذ» بوده است .
« اسپندارمذگان » لقب ملی زمین یعنی گستراننده ، مقدس و فروتن است . زمین نماد عشق است چون با فروتنی ، تواضع و گذشت به همه عشق می ورزد . زشت و زیبا را به یک چشم می نگرد و همه را چون مادری در دامان پر مهر خود امان می دهد . به همین دلیل در فرهنگ باستان اسپندارمذگان را به عنوان نماد عشق می پنداشتند . در هر ماه ، یک بار ، نام روز و ماه یکی می شده است . در همان روز که نامش به نام ماه مقارن می شد جشنی ترتیب می دادند که با نام آن روز و ماه تناسب داشت . همین طور روز پنجم هر ماه سپندارمذ یا اسفندارمذ نام داشت که در ماه دوازدهم سال که آن هم اسفندارمذ نام داشت ، جشنی با همین عنوان می گرفتند .
